İSTİRİDYE MANTARI

İstiridye mantarı, halk arasında bölgeden bölgeye, yöreden yöreye pek çok farklı isimle anılmaktadır. Peki İstiridye mantarı nedir? Hangi ortamlarda yetiştirilebilir? İstiridye mantarının özellikleri ve faydaları nelerdir? İşte İstiridye mantarı ile ilgili merak edilen soruların yanıtı…

İstiridye Mantarı; kayın mantarı, kavak mantarı, selvi mantarı, yaprak mantarı, lamelli soluk istiridye mantarı, karakulak mantarı v.b. bir çok isimlerle biliniyor. Peki İstiridya mantarı nedir? İstiridye mantarının faydaları nelerdir? İstiridye mantarı ile ilgili merak edilen soruların yanıtını haberimizin detaylarından öğrenebilirsiniz…

İSTİRİDYE MANTARI NEDİR?

İstiridye Mantarı (Pleurotus ostreatus), kayın mantarı, kavak mantarı, selvi mantarı, yaprak mantarı, lamelli soluk istiridye mantarı, karakulak mantarı v.b. bir çok isimlerle bilinen doğada yetişebilen ve yenilebilen mantar türlerinden bir tanesidir. İsmini aldığı gibi, doğada kavak ve kayın gibi ağaçların gövdelerinde yetişen bir mantar türüdür. İstiridye şeklinde  olması nedeniyle “istiridye mantarı” ismini de almış, kültür ortamında yetiştirilebilen ender türlerden bir tanesidir. Hoş bir koku ve damak tadına sahip olan istiridye mantarı, özellikle son yıllarda Türkiye’de ilgi görmüş, besin değeri ve faydalarıyla ciddi talep yaratmıştır.

İstridye mantarı türleri, tamamen organik ortamlarda hiçbir kimyasal madde ve gübre kullanılmadan yetiştirilmesi ile güvenilirliğini diğer mantarlardan bir kat daha fazla artırmaktadır. Kültürü yapılan, ülkemiz koşullarına daha uygun olan istridye (kayın) türü mantarlar hastalık ve zararlılara karşı dayanımı, besin değerinin diğer kültür mantarlarından daha yüksek olması, üretiminde kompost fermantasyonu ve örtü toprağı kullanılmaması üretimin güvenli ve steril olmasını sağlamaktadır.

Doğal antibiyotik özelliklerine sahip olan İstiridye mantarı (selvi mantarı), birçok kanser türünün ve alzheimer hastalarının tedavisinde yurt dışında kullanılmaktadır.

İSTİRİDYE MANTARI NASIL YETİŞİR.

Kayın Mantarı (Pleurotus spp.) türleri, dünyada kültür mantarı olarak bilinen beyaz mantarlardan sonra, en çok üretilen ve tüketilen mantar türleridir. Çok lezzetli olan bu mantara ülkemizde ilgi gün geçtikçe artmaktadır. Yetiştirilmesi beyaz mantarlara nazaran kolay, yatırım maliyetleri ise daha azdır.

İstiridye Mantarı Üretimi Kompost Hazırlama Formül ve Malzemeleri

1- % 100 Buğday samanı

2- % 80 Buğday samanı + % 20 Pirinç kavuzu

3- % 60 Buğday samanı + % 20 Mısır koçanı +   % 20 Pirinç kavuzu (Kontrol)

Yukarıda belirttiğimiz bitkisel atıklar, kompost yapımında kullanılabilir. Aşağıdaki 2 formül denenmiş ve daha yüksek verim alınmıştır.

% 60 buğday samanı + % 40 mısır koçanı

% 95 buğday samanı + % 5 buğday kepeği

Her mevsimde bulunabilirliği daha kolay ve verimli olduğu için genelde aşağıdaki formül üreticiler için sıklıkla kullanılmaktadır.

% 95 buğday samanı + % 5 buğday kepeği

Koşulların hazırlanması ve buhar ile pastörizasyon uygulaması:

Kompost malzemelerinin mantara rekabet edebilecek organizmalardan arındırılması gerekir. Şayet pastörizasyon işlemi yapmadan mantar misellerini ekersek, ortamda yer alan mikro organizmalar misellerin gelişimini bastırır ve üretim hedeflenen düzeyde olmaz. Bu nedenle, pastörizasyon ya da sterilizasyon işlemi kesinlikle yapılmalıdır. Bu işlem her ne kadar kimyasal ilaçlarla da yapılırsa da, üreteceğimiz ürün organik olacağı için kimyasal madde kullanmadan haşlama metodu ile pastörize işlemi yapılırsa, iyi olur.

Genellikle basit işletmelerin sap-saman kültürlerinde kullandığı kolay bir metottur. Bu metot, 200 lt.lik varil ya da özel haşlama kazanı içinde kompostu haşlayarak sterilize edilme işlemidir. Varillerin dibinden 15 cm yüksekte ızgara koyulur, içine konacak tel örgü sepet aşağıya inemez.

Hazırlanan sap saman karışımı kuru olarak tel örgü sepetlere koyulur, varillere bırakılıp, kapağı kapatılır. Sıcaklık 75-80 santigrat derece olmalıdır ve 1 saat bekletilir. Pastörizasyon gerçekleşir. Ardından sepet varilden çıkarılıp, suyun akması için beklenir ve kompost’un soğuması için temiz bir naylon poşet üzerine serilir. Hedeflediğiniz pastörizasyon gerçekleşir.

% 5 oranındaki buğday kepeğini de mutfakta ocak üzerinde kaynatarak pastörize etmeniz mümkün.

Örneğin; 10 kg buğday samanı kullandıysanız, yarım kg buğday kepeği ilave etmelisiniz.

Pastörize edilmiş samanı ve kepeği homojen bir şekilde karıştırın. Bu işlemi yaparken, ellerinizin temiz olması gerekmektedir. Mutlaka steril eldiven takılmalıdır.

Mantar Miseli Aşılama

İstiridye mantarı misel ekim miktarı 1 kilogramlık her torba için 25 gr olarak uygulanır. 24-26 santigrat derecede soğutulan 100 kilogram komposta, 2,5 kilogram misel koyulur. Üretim yapılacak mevsime göre torbalara 3 ila 50 kilogram arasında kompost koyulabilir. Kompost, torbalara yazın az, kışın çok koyulmalıdır. Torbanın altına 10 cm kadar kompost bastırılmadan koyulmalıdır. Üzerine torbanın kenar kısımlarına gelecek biçimde dairesel olarak misel ekimi yapılır. Daha sonra 10 cm kadar tekrar saman ilave edilir, yine misel ekilir. Bu işlem torba doluncaya kadar devam eder. Torbanın ağzı bağlanarak, steril olmak şartı ile  çivi veya benzeri bir alet ile çevresinde delikler açılır. Böylelikle kompost ekme işi sonlanır. (Steril için çamaşır suyu kullanabilirsiniz.)

MİSEL ÖN GELİŞİM SAHFASI     ( KULUÇKA DÖNEMİ )

Misel ekimi yapıldıktan sonra ortam nemi % 90-95 nispetinde, sıcaklık ise 23-27 °C’ derecede olmalıdır. Daha sonra karanlık bir yerde 25-30 gün bekletilip, misel gelişme evresini tamamlanması sağlanır. İşte bu sürede önemli olan ortamın ısısıdır. Miseller faaliyete geçip, birkaç gün içinde torba git gide beyaz bir görüntüye bürünecektir.

Misel 20 °C’nin altında zayıf gelişmekte, 32 °C’nin üzerinde ölmektedir. Kompost içi ideal sıcaklık 24 °C’dir. Optimum hava nemi % 90-95 olmalıdır. Misel gelişimi için yüksek karbondioksite (CO2) ihtiyaç vardır.

ORGANİK MANTAR YETİŞTİRME EVRESİ

(MANTAR OLUŞTURMA)

Misel sarımı olduğunda istiridye mantarı oluşması için torbalara 1 cm2 iriliğinde delikler açılır. Deliklerin adedi, torbaya koyulan kompost miktarına bağlıdır. Söz konusu delikler, steril jiletle torbanın yatay kesimi ya da artı şeklinde çizilmesi ile yapılır. Kullanılan jilet, 1 bardak suya biraz çamaşır suyu katarak sterilize edilebilir.

Bu evrede istiridye mantarı taslakları hemen hemen görünmeye başlamıştır. 3-4 gün sonra bunlar süratle gelişerek, çizilen yerlerden çıkmaya başlarlar. Hasat döneminde Ortam ısısı 15-16 °C’, nem miktarı  ise % 75-85 olmalı. Bunu sağlamak için sabah ve akşam mantarların üstüne su püskürterek, nemlenmeleri sağlanmalıdır.

Misellerin ön gelişme evresinde ışığa gerek olmamasına rağmen, hasat evresinde hedeflenen irilikte ve renkte mantar edinebilmek için günde 12 saat ışığa gereksinimi vardır. Bu sebeple, gün ışığından yararlanabilir ya da beyaz ışık yayan floresanlardan kullanabilirsiniz.

1.flaşta (bir torbadan ilk kez alınan verim) genellikle toplam mantarın % 40’ını almak olasıdır. Tahmini toplam mahsul, kompost içerisindeki kuru madde miktarı kadardır.

İstiridye Mantarı Nereye Pazarlanır?

İstiridye mantarını üretmek isteyenlerin  en çok merak ettiği konulardan biri de  bu mantar çeşidinin nerelere pazarlanacağıdır? Gün geçtikçe daha çok ilgi gören “İstiridye Mantarı” çeşitli sektörlerde alıcı bulmaktadır.

Bunlardan bazıları;

– Semt pazarları

– Marketler

– Restaurantlar

– Oteller

– Fast Food zincirleri

– Pizza üretimi

– Donmuş gıda sektörü

– Catering şirketleri

– Manavlar

-Sebze halleri

TESİS KURMAK İSTİYORUM BANA MALİYETİ NE OLUR ?

Hali hazırda kurduğunuz veya kuracağınız üretimhanenin aylık giderlerini sizlerle paylaşmak istiyoruz.

Not : Yapılan araştırma istanbul – izmir gibi büyükşehirlerde mantar üretimhane maliyetleridir. Daha küçük bir il veya ilçede olabilirsiniz. Ona göre giderlerinizde düzenleme yapabilirsiniz… ( Ayrıca üretimhane kira olarak ve 100 m2 düzenlenmiştir, işçilik -işçi masrafı küçük tesis için düşünülmemiştir.)

Mantar üretim maliyetleri ( AYLIK )
1 – Mantar üretimhane kira bedeli ; 1.000 tl

2 – Elektrik giderleri ( ısıtma -soğutma) ; 400 – 500 tl arasında ( kullanılan klimanın özelliğine göre değişiklik gösterir)
3 – Su giderleri ; 100 tl

4 – Kompost giderleri ; 2.000-2.500 tl

4.1 : 15 ton kompost x 0,40 kuruş/kg = 6.000 tl ( yukarıda ; 1 ay kuluçka 2 ay hasat ile toplamda 3 aylık gider ay’a bölünmüştür.)

4.2 : Nakliye ücreti = 350  tl  (1.000 tl  500 – 600 km yol mesafesi hesap edilmiştir 3  ayda bir oldugundan aylık hesap edilmiştir.)

5 – “Mantar dağıtım” masrafları ; 400 tl ( ortalama minivan tarzı araç ile şehir içi dağıtım hesaplanmıştır)

( mantar toptancıları ile çalışırsa, dağıtım masrafı olmamaktadır. Ancak mantar daha ucuza verilmektedir.)

6 – Telefon – İletişim giderleri = 100 tl

Bu giderler ana gider kalemleri olup ortalama olarak “mantar üreticileri“nden alınan bilgiler doğrultusunda hazırlanmıştır.

Toplamda 100 m2 lik bir mantar üretimhanesinin aylık gideri ; 3.500 ila 5.000 tl arasındadır.

3 aylık mantarhane toplam gideri ise  ; ortalama 13.000 tl tutmaktadır.

15 tonluk komposttan toplamda % 25 verim alındıgı hesap edilirse 3.5 ton mantar etmektedir.

3.5 ton mantar x 5 tl’den satıldığında = 16.500 tl bir satış girdisi hesap edilmiştir.

Yukarıda kabaca ve ortalama yapılan mantarhane aylık gider masrafı ile aylık girdi-gelir hesap edildiğinde 100 m2 lik bir üretimhaneden ayda 1.000 – 1.500 tl arasında bir kazanç söz konusu olabilmektedir.

Bu maliyetler kendi kompostunu üreten ve daha uygun kirada veya kendi sahibi olduğu üretimhanesinde üretim yapan bir üretici için daha kazançlı hale gelebilir.

Ayrıca mantar satışını ve dağıtımını bizzat kendisi yapan bir üretimci çok daha fazla kazanç elde edebilmektedir.

Burada “kompost verimi” % 25 hesap edilmiştir. Bu verim daha düşük oldugunda zarar edilebilir. Daha yüksek oldugunda cok daha fazla kar elde edilebilir.

Kısacası mantar üretimlerinde kazanç = kompost verimi + mantar pazarlama diyebiliriz.

Bir cevap yazın